Nội Công: Phương trình Nhập định (1/9)

[Niết Bàn Tầm]

Trong lúc chuẩn bị slides cho bài nói chuyện về chủ đề 'Sự Chú Ý, Thiền Định, và Thị trường Tài chánh' , nbt có nghĩ ra được nhiều điều hay khi chiêm nghiệm về chuyện tập của mình. nbt muốn ghi lại đây để lưu giữ. nbt chủ yếu tập trung vào sự chú ý và việc nhập định, còn chuyện tài chánh tài tà [1] thì không cần thiết ở đây.

I. Định nghĩa về Sự Chú Ý (Attention)

"Attention is the taking possession by the mind, in clear and vivid form, of one out of what may seem several simultaneously possible objects or trains of thought. ...It implies withdrawal from some things in order to deal effectively with others."

Câu trên là định nghĩa về sự chú ý bởi William James [2], một triết gia, nhà tâm lý học người Mỹ, đưa ra trong cuốn 'Định luật Tâm lý' năm 1980. Dựa theo định nghĩa trên, mình có thể hiểu rằng sự chú ý là nguồn năng lượng có giới hạn. Và vì vậy, mình nên sử dụng nguồn năng lượng này một cách thông minh nhất có thể. Không nên lãng phí nó. Nếu suy cho sát với nội dung trên một tí, mình thấy rằng sự chú ý có một số đặc tính sau đây:
(1)   Số lượng. Đây là số lượng đối tượng mà sự chú ý hướng vào. Càng nhiều đối tượng để chú ý một lúc thì sự chú ý càng phân tán (divided), nên chất lượng tập trung sẽ giảm.
(2)   Chất lượng. Sự chú ý càng cao thì độ tập trung càng mạnh dẫn đến đối tượng được chú ý sẽ trở nên rõ ràng hơn, trong sáng hơn.
(3)   Hiệu quả. Khi sự chú ý càng tốt thì sẽ hiệu quả gặt hái được từ nó càng cao. Tuy nhiên, hiệu quả này đôi khi là tự phát hoặc sinh ra từ toan tính ban đầu.

Các nhà tâm lý học chia sự chú ý thành nhiều loại: chú ý có lựa chọn (selective), tập trung (focused), phân tán (divided), thụ động (passive, involuntary), chủ động (active, voluntary), trực diện (overt), gián tiếp (covert), v.v. Trong bài này nbt chỉ tập trung vào loại chú ý có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tập thiền của mình: sự chú ý chủ động và có mục đích rõ ràng [3].

Nếu quy ước rằng sự chú ý có cấp độ từ 0 (chả chú ý gì, hoặc nằm ngoài sự chú ý của nhận thức) đến 100%, thì khi nào mình có thể nói mình đang tập trung chú ý ở cấp độ nào?  Chẳng hạn, khi mình chăm chăm nhìn vào một chai nước ngọt (không có bất kỳ suy nghĩ nào khác) thì mình gọi đó là chú ý 100%? Đúng mà cũng không đúng. Đúng vì cái mình nhìn là tổng thể chai nước ngọt. Trong điều kiện này thì cái chai nước ngọt là đối tượng (object). Nhưng cũng nên biết rằng chai nước ngọt có nhiều yếu tố (attribute) khác nữa: màu nước ngọt, vỏ chai, hoa văn trên vỏ, chữ, nắp chai, v.v. Thế thì trong điều kiện này thì sự chú ý của mình bị phân tán cho nhiều đối tượng cùng một lúc. Biết được vậy, mình lại hướng cái chú ý vào một yếu tố trên chai, vd. cái nắp chai. 100% chưa? Vẫn chưa vì cái nắp có cái màu, cái chữ, và hình dáng của nó. Nếu tiếp tục xoáy nhỏ hơn, nhỏ hơn nữa thì sự chú ý sẽ đi tới đâu? Dựa trên kinh nghiệm của bản thân, nbt thấy rằng nó sẽ như mũi tên hướng vào một điểm nhỏ và giữ cái tâm đứng yên đó. nbt vẫn chưa biết nó sẽ dẫn tới đâu và đâu là điểm tới hạn (bùng nổ). Cho nên, khi nói về cường độ của sự chú ý thì cũng nên biết được đối tượng tham chiếu là gì.

Hết phần 1 (còn tiếp)

Ghi chú:

[1] Tài chánh Hành vi (Behavioural Finance) trong mấy năm gần đây thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong lãnh vực kinh tế tài chánh. Có nhiều bài nghiên cứu về việc nhà đầu tư (investor) phản ứng thế nào khi gặp một kích thích, sự việc (event) nào đó. Các nghiên cứu suy luận một cách gián tiếp rằng những kích thích này sẽ ảnh hưởng đến sự chú ý của investors và làm thay đổi quyết định tài chánh của họ. Chẳng hạn, khi thay đổi màu hiển thị giá chứng khoán thì ảnh hưởng đến quyết định mua và bán cổ phiếu như thế nào (xem Frydman and Wang, (JF, 2019) - The impact of salience on investor behavior: Evidence from a natural experiment).
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/William_James; https://en.wikipedia.org/wiki/The_Principles_of_Psychology
[3] Xem Fingelkurts and Fingelkurts (ONJ, 2008) - Brain-mind operational architectoni*** *** imaging_Technical and methodological aspects; và Fingelkurts et al (PLR, 2010) - Natural world physical, brain operational, and mind phenomenal space–time để biết cách thức các neuron kết hợp với nhau thế nào trong bộ não để tạo ra hình ảnh trong tưởng tượng.
[4] Xem Bakker and Niemantsverdriet (IJD,2019) - The interaction-attention continuum_Considering various levels of human attention in interaction design. Hình 1 có vẽ biểu đồ của sự chú ý.

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (2))

II. Tác dụng của Sự Chú Ý

Sự chú ý là một cơ chế (mechanism) để thu thập và xử lý thông tin trước khi đưa ra một hành động phản ứng. Nếu áp dụng cơ chế này vào việc xác định thế giới quan của mình thì có thể diễn đạt nó theo một mô hình [1] dưới đây:

One's view = A*Truth + (1 – A)*worldview

Trong đó:
+ One's view là quan điểm, nhận định của mình về một sự việc nào đó.
+ Truth (chữ T hoa) thể hiện cái Chân Lý của sự việc đang xem xét. Trong trường hợp này, Chân Lý này là Chánh Kiến [2], hoặc thấp hơn tí là giá trị đúng đắn nhất về sự việc.
+ worldview (hoặc crowd view) là thái độ, quan điểm, niềm tin, hay triết lý của xã hội (đám đông, nhóm) về sự việc đó. Nó cũng bao gồm những quan điểm cá nhân đã có từ trước, hoặc chịu ảnh hưởng bởi thói quen, nghiệp quả của mình.
+ A là sự chú ý, dao động từ 0 đến 100%.

Đứng trước một sự việc gì đó mà mình cần đưa ra qua điểm của mình. Mình có thể dựa vào worldview để làm chuyện đó hoặc hướng sự chú ý vào việc tìm tòi cái bản chất thật của sự việc trước khi đưa ra quyết định phản ứng. Như vậy thì nó sẽ 'đúng' hơn. Đây là sự chú ý chủ động với mục đích tìm hiểu sự thật. Nếu như đây là thái độ sống thiện, hướng thượng của mình thì phương trình trên sẽ thay đổi một chút:

One's wisdom = A*Wisdom + (1 – A)*crowd_wisdom

Trí tuệ, sự sáng suốt của mình tùy thuộc vào việc mình đặt sự chú ý vào đâu: đám đông hay Huệ (trong Giới – Định – Huệ).

Ngược lại, nếu mình mang một thái độ sống tiêu cực, sự chú ý có mục đích bất thiện thì phương trình lại thay đổi thành:

One's delusion = A*Falsification + (1 – A)*crowd_delusion

Nếu chỉ sống ảo tưởng, lè phè thì những giá trị ảo đó tùy thuộc vào đám đông xung quanh mình. Tệ hơn nữa là khi trong cái ảo tưởng có mang mục đích bất thiện thì sự sai lầm có thể còn vượt qua cả cái giá trị tệ hại của đám đông. Lừa dối, giả mạo, xuyên tạc, bóp méo sự thật, v.v. Thái độ sống này không thể mang đến an bình trong tâm hồn chứ đừng nói đến chuyện giải thoát được.

Tại sao lại có sự thay đổi trong các biến của phương trình? [3] Vì sự thay đổi phù hợp với Định luật Tương Ưng trong việc tu thiền. Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã mà!  Tâm mình thế nào thì mình lôi kéo cảnh giới đó đến. Cảnh giới ở đây có cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, ý là nếu tâm thiện, lành thì thường sẽ gặp và chơi với người hiền và biết đâu cũng được những chư thiên theo dõi hộ trì ?. Còn tâm bất thiện thì lại sống ở nơi nhiều người xấu, giao lưu với những người dữ, lưu manh và biết đâu ma quỷ cũng thích mà theo hộ trì ☹.

Hết phần 2 (còn tiếp)

Ghi chú:
[1] Mô hình này là một dạng tĩnh (static) ở tại thời điểm t nào đó thôi. Dù vậy, nbt cũng sẽ diễn giải nó theo một dạng động (dynamic). Hơn nữa, nếu con hỏi tại sao là '+' (cộng) mà không phải là 'x' (nhân), hay dạng số mũ (Truth)^A(worldview)^1-A thì chịu. Để cho các nhà toán học tâm lý làm công việc này! Thực ra họ làm nhiều lắm rồi đó chứ nhưng có giải quyết được vấn đề mấu chốt của con người đâu ?.
[2] Nhớ lại trong Bát Chánh Đạo (Noble Eightfold Path): Chánh Kiến (Right View), Chánh Tư Duy (Right Perception), Chánh Ngữ (Right Speech), Chánh Nghiệp (Right Action), Chánh Mạng (Right Livelihood), Chánh Tinh Tấn (Right Effort), Chánh Niệm (Right Mindfulness), và Chánh Định (Right Concentration). Bốn Chân Đế (Four Noble Truths): Khổ Đế (Truth of Suffering), Tập Đế (Truth of the Origin of Suffering), Diệt Đế (Truth of the Cessation of Suffering), và Đạo Đế (Truth of the Path Leading to Cessation of Suffering).
[3] Có thể linh động thay đổi phương trình tùy trường hợp.
One's wellbeing = A*Wellbeing + (1 – A)*crowd_wellbeing. Wellbeing (chữ W hoa) có nghĩa Không Tham, Không Sân, và Không Si.
One's tranquillity = A*Santi + (1 – A)*crowd_tranquillity. Santi là yếu tố Tịch Tịnh. Tranquillity chỉ độ thanh tịnh của cái tâm (thấp có nghĩa là tâm còn ồn ào, cao tức là tâm an hơn rồi).
One's bias = A*Impartiality + (1 – A)*crowd_biases. Impartiality là sự công tâm, vô tư. Cao hơn nữa có thể dùng Equanimity, tâm Xả, https://en.wikipedia.org/wiki/Equanimity. Bias là sự thiên vị.

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (3))

III. Cơ chế nhập định

Trong các bài thu hoạch trước, nbt đã trình bày rõ ràng và chi tiết về kỹ thuật để nhập định, i.e. đưa mình vào trạng thái lạc và nhất tâm. Lần này, nbt nghĩ ra được một cách cụ thể hóa mối liên hệ giữa các yếu tố với nhau để đưa đến nhập định. Phương trình nhập định là cái nbt sẽ trình bày trong phần này dùng kèm theo một số thông tin trích dẫn từ những bài viết trước.

Với nbt, mục đích cuối cùng của việc tập thiền là giải thoát. Để làm được việc này thì cần phải kết hợp cả nội công (thiền định) và ngoại kích (giữ giới và điều chỉnh cuộc sống cho phù hợp với việc hướng thượng). Về phần nội công, mình có thể nương theo quy tắc dùng sự chú ý làm tâm điểm để biểu diễn sự định tâm tạm theo phương trình sau:

Focus = A*Object + (1 – A)*Mind_Monkeys

Trong đó:
+ Focus là sự định tâm, sự tập trung, là chất lượng của sự chú ý [1].
+ Mind_Monkeys là cái tâm lăn xăn, tâm con khỉ phá bỉnh mình lúc cố gắng nhập định. Nhiều khỉ hay ít khỉ. Lăn xăn chỗ này chỗ kia hay chỉ lăn lăn ở một chỗ. Chưa kể đến cái cường độ của sự lăn xăn. Nếu như số lượng tâm khỉ nhiều và cường độ dao động mạnh thì việc tập trung hướng sự chú ý vào đề mục rất là khó.
+ Object là đề mục mà mình dùng nó để làm phương tiện để nhập định. So với tâm con khỉ thì cái đề mục (mặt trăng, hòn bi, ngọn lửa, chấm đỏ, v.v.) trông có vẻ rất đơn điệu. Chính sự đơn điệu này làm nản lòng sự chú ý vì không có gì ...vui. Và như vậy sự định tâm dành phần lớn thời gian qua chơi với tâm con khỉ để rồi biến thành sự loạn tâm. Nhập định đâu không thấy, chỉ thấy ...suy nghĩ chuyện đời.

Vậy thì làm cách nào để tự giúp mình đây? Có lẽ phải tìm hiểu rõ hơn về bản chất của tâm con khỉ, đề mục, sự chú ý, và cả mối tương tác giữa chúng.

Hết phần 3 (còn tiếp)

Ghi chú:
[1] https://www.differencebetween.com/difference-between-attention-and-vs-concentration/. Mình có thể chú ý vào một hay nhiều đối tượng nhưng không có sự tập trung. Nhưng mình không thể tập trung nếu không có sự chú ý. Xem Castle and Buckler (2009) - Attention and concentration.

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (4))

A. Tâm con khỉ (Mind monkeys)

Như đã nói ở trên số lượng và hoạt động của mấy con khỉ tâm là trở ngại lớn trong việc tìm kiếm sự định tâm. Việc giữ giới và điều chỉnh đời sống sinh hoạt cho lành hơn, hiền hơn, đơn giản hơn, ít bon chen hơn, ít tham dục hơn sẽ làm giảm đáng kể sự xuất hiện của chúng. Tất nhiên để làm được điều này thì cần rất nhiều thời gian, nỗ lực bản thân và gia đình, và phải có kế hoạch cụ thể. Trước mắt là mỗi khi chuẩn bị tập thì cũng nên giảm sự tương tác, bớt thu nạp thông tin loãng, tránh tin tức giựt gân, và tìm một chỗ tập cho êm ấm và ít tiếng ồn.

Dù làm gì thì khi bắt đầu tập cũng sẽ có mấy con khỉ tâm. Mình sẽ phải giải quyết mấy con khỉ này chứ không thể cố ngó lơ tụi nói được. Càng ngó lơ sẽ càng bị chúng quấy phá. Thôi thì đi tìm nhà của mấy tâm con khỉ này và phá sạch để tụi nó hết chỗ ở, chạy biến hết là xong. Trong sơ đồ phân loại ý thức của Sigmund Freud bên cạnh [1] thì phần nổi của tảng băng ý thức, Ý Thức, là cái phần mà các con khỉ vọng tâm nó chạy nhảy lung tung. Phần nổi ý thức này bao gồm những suy nghĩ, nhận thức, thấy biết các sự việc, hiện tượng xảy ra trong mình và xung quanh mình một cách rõ ràng, trực tiếp. Phần bên dưới (sát mặt nước) của ý thức là Tiềm Thức. Nơi đây lưu trữ những ghi nhớ, kiến thức học được, tích lũy được. Mặc dù, tiềm thức không được nhận biết trực tiếp trừ phi mình chủ động khơi dậy nó, nó vẫn có ảnh hưởng đến hành vi tâm lý của mình một cách gián tiếp. Sâu hơn tiềm thức là Vô Thức và Tự Ngã. Nơi đây có lẽ là bộ máy chính yếu chi phối tâm lý và hành vi của mình. Khu vực này chứa đựng các bản năng gốc, bản năng sinh tồn của mình: bản năng về tình dục, bạo lực, các nỗi sợ hãi, sự tự ti, mặc cảm, các ước vọng xấu xa và điên rồ nhất có thể. Đây có lẽ chính là nghiệp lực mà ta không thấy được nhưng nó chi phối toàn bộ cuộc đời mình.

Khi hiểu hơn về cấu trúc của tâm lý thì thấy rằng triệt tiêu hoàn toàn mấy con khỉ tâm là không phải dễ dàng vì tụi nó không phải chỉ sinh ra từ cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của mình mà chúng còn là sản phẩm tiềm ẩn của nghiệp lực đã tích lũy qua bao kiếp sống rồi. Chỉ cần có dịp là chúng lại nhảy ra, không cần báo trước. Dù sao cũng ráng loại bỏ chúng càng nhiều càng tốt. Nhưng loại bỏ thế nào?

Hết phần 4 (còn tiếp)

Ghi chú:
[1] https://www.simplypsychology.org/Sigmund-Freud.html. Wilhelm Wundt (German), William James (American), và Sigmund Freud (Austrian) được xem như những cha đẻ của ngành Tâm lý học hiện đại. https://en.wikipedia.org/wiki/Sigmund_Freud; https://www.maxreading.com/sach-hay/danh-nhan-triet-hoc/sigmund-freud-nguoi-khai-pha-nhung-mien-sau-cua-cam-xuc-con-nguoi-33672.html

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (5))

B. Đề mục (Meditating object)

Trước tiên cần nhấn mạnh rằng đề mục chỉ là phương tiện để ta nhập định. Trong Đức Phật và Phật Pháp (ĐPvPP) và trong Vi Diệu Pháp (VDP), Đức Phật Shakyamuni có đưa ra bao nhiêu là đề mục để quán tưởng, suy niệm tùy theo tâm tánh của người tập thiền. Đề mục trước đây của nbt là mặt trăng vì nó mang năng lượng trung tính phù hợp để hóa giải cái tính nóng nảy của nbt. Khi cố quán cái mặt trăng thì sự chú ý kém và không duy trì được. Có lẽ cái thiếu sót (hoặc do nbt kém cỏi) của đề mục mặt trăng (và các đề mục tĩnh khác) là nó tĩnh quá hoặc không mang những đặc tính nào đó để có thể thu hút và nắm giữ sự chú ý để đưa đến sự định tâm. Khi quán một đề mục tĩnh như thế, chẳng mấy chốc cái tâm chán nản, lơ là xuất hiện còn cái sự chú ý thì chạy đi chơi với mấy thằng tâm lăn xăn rồi. Thành ra, nằm tập cả buổi cũng cứ cà giựt cà đụi vậy thôi. Mà không định tâm thì không thể nhập định được và hệ quả là việc nội công sửa đổi cái tâm cũng không có hiệu quả là mấy.

Cho nên cách giải quyết là thay đổi đề mục, tìm kiếm một loại đề mục nào đó có thể cạnh tranh được với tâm lăn xăn để giành được sự chú ý. Cũng giống như khi mình muốn đi vào Sài Gòn chơi thì mình có thể lựa chọn đi bằng xe hơi, xe buýt, tàu thủy, hoặc máy bay. Kiểu gì cũng được miễn là đưa được mình đến Sài Gòn an toàn. Trừ phi mình không có lựa chọn khác hoặc đề mục mang một tính chất thiên liêng gì đó mà mình không muốn đổi. Tất nhiên, không có nghĩa là mình muốn đổi sang đề mục gì cũng được. Ví dụ chọn hình cô gái sexy để thu hút được sự chú ý ?. Đừng có mà dại vì cái đó dẫn đến tham dục, mà tham dục là thuộc Dục giới thì lấy đâu hướng thượng!? Chỉ cần chọn một đề mục trung tính và mang những đặc tính mà sự chú ý ưu ái. Nhưng cái gì cuốn hút sự chú ý?

Hết phần 5 (còn tiếp)

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (6))

C. Các yếu tố thu hút sự chú ý (Determinants of attention)

Có vẻ như việc loại bỏ tâm con khỉ và thu hút sự chú ý vào đề mục đều có cùng một cách giải quyết. Đúng vậy, cách này nằm trong chính sự chú ý, người bạn đồng nghiệp (Working Memory, WM), và các yếu tố tác động lên nó.

1. Phân loại chú ý [1]

Như đã trình bày ở phần trước, sự chú ý có một số đặc tính: số lượng, chất lượng, và hiệu quả phát sinh.
+ Nếu dựa trên số lượng đối tượng quan sát thì có thể chia sự chú ý thành 2 dạng: thụ động (passive) và chủ động (active). Khi sự chú ý càng cao thì bắt buộc nó phải giảm đi số đối tượng cần quan sát vì nếu không, người bạn WM sẽ bị quá tải vì phải xử lý quá nhiều thông tin. Đây là sự chú ý mang tính chủ động mà mình nhắm vào khi tập định. Khi sự chú ý thụ động, lè phè thì các thông tin (âm thanh, hình ảnh) có thể đến, đi khỏi WM mà không làm nó quá tải vì các thông tin này không cần phải được xử lý rốt ráo. Chúng chỉ như khách du lịch vậy thôi.

+ Nếu dựa trên chất lượng thì sự chú ý có thể chia làm 2 loại: trực diện (overt) và không trực diện (covert). Khi chú ý đến một đối tượng thì có 2 thứ xảy ra: mắt nhìn hướng vào đối tượng và sự suy xét đối tượng. Nếu như cả nhìn và suy xét chặp lại làm một và diễn ra trên đối tượng thì đây là sự chú ý trực diện với chất lượng tốt nhất. Khi bắt đầu có sự lệch pha, mắt nhìn vào đối tượng nhưng lại suy nghĩ, xét đoán cái gì khác ngoài đối tượng (vd. ngồi học nhìn cô giáo mà tơ tưởng bạn nữ nào đó) thì đây là sự chú ý không trực diện với chất lượng kém.

+ Hệ quả phát sinh của sự chú ý có lẽ tùy vào việc có xác định hay không xác định mục tiêu cụ thể của việc tập.  Tập để nhập định, để thấy cảnh giới, để giải thoát, v.v. Tất nhiên, Định luật Tương Ưng sẽ có tiếng nói quyết định.

2. Yếu tố tác động

Như vậy sự chú ý chủ động, trực diện, và có mục tiêu rõ ràng là loại mình cần dùng trong thiền định. Và loại này chịu sự tác động (hay được kích hoạt một cách) mạnh mẽ bởi những yếu tố sau đây:
+ Độ khó, phức tạp của đối tượng, vấn đề đang cần suy nghĩ, hoặc bài toán đang làm.
+ Mục tiêu cần đạt được. Ví dụ, mình cần làm phép tính này cho xong để chuyển qua phép tính khác, hoặc mình đặt mục tiêu phải làm xong bài toán trong vòng 2 phút (áp lực thời gian).
+ Sự yêu thích, quan tâm đến đề mục. Chẳng hạn, mình thích thử thách, giải các bài toán khó và mình muốn xem cái bài toán sẽ đi đến đâu.[2] Lưu ý là thích làm toán dễ thì cũng là thích nhưng chẳng làm WM quá tải được.
+ Lợi ích. Việc gì đó có mang lại lợi lộc cho mình thì cũng gây sự chú ý. [3] Tất nhiên, trong tập thiền thì mình không đề cập đến tiền bạc được. Nghĩ về lợi lạc ở đây là được nhập định, hưởng cái trạng thái nhẹ nhàng, tĩnh lặng (để sau này còn đạt được sự thanh tịnh cao hơn thế nữa: yếu tố Santi).
+ Ý chí, quyết tâm, nỗ lực, và sự kiên trì cũng là những yếu tố rất quan trọng để gom tâm, hướng sự chú ý vào đối tượng. Khi sự chú ý càng mạnh thì độ tập trung càng cao, càng vững. Lúc đó, mình sẽ dễ dàng bỏ qua các kích thích gây phân tâm (bên trong và bên ngoài). [4]

3. Trí nhớ Làm Việc (WM)

WM và sự chú ý là 2 thành phần chủ chốt trong hoạt động tâm lý và nhận thức của mình. Kiểu dạng như cánh tay phải và tay trái vậy. Nếu như phần nổi của tảng băng ý thức (i.e. Trí nhớ Ngắn hạn) là nơi lui tới yêu thích của các tâm con khỉ thì WM và sự chú ý là quản gia của nơi đó vậy. Trong khi WM phụ trách việc xử lý và lưu trữ thông tin (ngắn hạn), sự chú ý chọn lọc thông tin để tiếp nhận, và duy trì tính liên tục trong quá trình WM xử lý thông tin. WM có một giới hạn nhất định, gọi là tải ,[5] và giới hạn này tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Đáng chú ý rằng, các yếu tố chi phối tải của WM lại có nhiều tương đồng với các yếu tố thu hút sự chú ý.

Lý thuyết Tải Nhận Thức (Cognitive Load Theory) và Lý thuyết Can thiệp (Interference Theory) [6] đề cập tới nhiều yếu tố chi phối tải của WM và khả năng nhớ lại. Có một số yếu tố chính như sau:
+ Độ khó và phức tạp của đối tượng cần xử lý bao gồm số lượng thông tin, sự phối hợp giữa chúng, các bước cần thực hiện và loại công việc cần làm.
+ Áp lực thời gian để đạt làm xong một công việc, một bước tính toán nào đó.
+ Các yếu tố dư thừa cho công việc cần làm (vd. màu sắc của các số trong bài toán) nhưng lại buộc phải nhớ.
+ Tính quen thuộc của thông tin, công việc đang xử lý. Càng lạ thì càng khó nhớ.

Hết phần 6 (còn tiếp)

Ghi chú:
[1] Xem thêm về sự chú ý trong bài Scientific Meditation.
[2] Xem Navalpakkam, Kumar, Li, and Sivakumar, 2012. Attention and selection in online choice tasks. Springer-Verlag Berlin Hedkelberg.
[3] Xem Anderson, Laurent, and Yantis, 2011. Value-driven attentional capture. PNAS 108(25), 10368–10371.
[4] Xem Sorqvist, Dahlstrom, Karlsson, and Ronnberg, 2016. Concentration: The neural underpinnings of how cognitive load shields against distraction. Frontiers in Human Neuroscience 10, 1–10. Sorqvist, Marsh, 2015. How concentration shields against distraction. Current Directions in Psychological Science 24(4), 267–272.
[5] Xem bài Nhập Định_Tâm Lượng Tử để biết một số mô hình tính toán tải hay tốc độ thoái hóa của WM.
[6] Xem phần Lý thuyết Tải Nhận Thức trong Scientific Meditation và phần Lý thuyết Can Thiệp trong Nhập Định_Tâm Lượng Tử để hiểu rõ hơn.

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (7))

D. Phương trình nhập định

Tóm tắt lại các nội dung trong phần C như sau:
+ WM là nhà của tâm lăn xăn và nó có một giới hạn về không gian (tải) nào đó.
+ Sự chú ý chủ động và WM khi xử lý thông tin từ đề mục sẽ tạo ra tải, lấn chiếm dần không gian của tâm lăn xăn.
+ Cả sự chú ý và WM đều chịu ảnh hưởng, thu hút bởi một số yếu tố chung.

Vậy nếu như mình thay một đề mục tĩnh (vd. mặt trăng) bằng một đề mục động (vd. một dãy 7 con số), đồng thời áp đặt một số yêu cầu lên đề mục này (vd. bài toán cần tính) để tăng sự chú ý và áp lực lên WM, thì sự chú ý càng tăng và bị cột chặt vào đề mục (mà không được đi chơi với mấy con khỉ tâm [1]), tải của WM sẽ càng ngày càng nặng làm cho nhà, sân chơi của mấy khỉ con càng mất đi diện tích. Khi tải của WM đạt ngưỡng tối đa, WM không làm thêm bước xử lý thông tin nào được nữa. [2] Độ tập trung sẽ tốt và khoảng lặng xuất hiện. Lúc này, mình bỏ đề mục động và để cái tâm yên lặng như thế, càng lâu càng tốt. [3]

Vì thế, phương trình nhập định phù hợp hơn sẽ là:

Focus = A*Dynamic_Subject + (1 – A)*Mind_Monkeys

Trong đó Dynamic_Subject là một dạng đề mục động trung tính (vd. cộng các con số, chuyển đổi chữ ra số, ghép chữ và số, đổi màu các chữ, v.v.) và yêu cầu của đề mục này là mang những tính chất, yếu tố thu hút mạnh mẽ sự chú ý và có tác dụng làm tăng tải của WM.[4][5]  

Điều đặc biệt của phương trình nhập định này là nó hội đủ cả Tứ Đại trong đó. Như sau:
+ Đất (Pathavi). Nếu đất là nguyên tố của sự sống thì pathavi trong bài toán nhập định chính là các con số, con chữ. Chúng là đề mục, là nguyên tố của buổi tập nhập định. Pathavi có đặc tính giản nở, chiếm không gian thì các con số cũng có đặc tính đó khi mình sắp xếp, cộng trừ, hoặc khi vẽ chúng to hay nhỏ.

+ Nước (Apo). Nếu nước là nguyên lý của sự sống thì các bước tính, phép tính chính là tính chất nước hay nguyên lý của sự nhập định. Đặc tính của apo là sự liên kết và cái này cũng ẩn chứa trong bài toán vì bước tính trước liên quan đến bước tính sau, uyển chuyển tùy theo mình.

+ Lửa (Tejo). Lửa là yếu tố của sự sống. Tejo trong phương trình nhập định chính là sự chú ý. Nó thể hiện sự mạnh yếu, nặng nhẹ, căng giản của WM lên từng con số, bước tính của bài toán. Số này rõ hơn hay yếu hơn số kia tùy thuộc vào năng lượng của sự chú ý.

+ Gió (Vayo). Gió là biểu hiện của sự sống. Vayo trong phương trình nhập định là lạc và nhất tâm. Cả hai là biểu hiện của sự định tâm. Chúng thay đổi, chuyển động tùy vào chất lượng của sự định tâm. Khi mới bắt đầu tập, sự định tâm chưa có nên lạc và nhất tâm chưa xuất hiện. Khi độ tập trung cao lên dần thì cũng là lúc lạc và nhất tâm từ từ xuất hiện và mạnh mẽ lên.

Vậy đối với những tu sĩ đang tập theo một đề mục thiền hoặc niệm phật quán chấm đỏ thì sao? Mình không biết nên không nói được. Dù sao nếu muốn nhập định bằng cách hướng tâm vào đề mục tĩnh này thì đòi hỏi phải có một ý chí mạnh, niềm tin vững chắc, và yêu thích đề mục của mình. Nếu cứ kiên trì tập luyện hàng ngày (độ định tâm cũng sẽ tăng dần lên) và/hoặc chỉnh sử đời sống bên ngoài cho thật tốt (để giảm thiểu tâm con khỉ) thì hy vọng cũng có thể nhập định được. Tất nhiên, nghiệp lực, phước báu cũng đóng vai trò quan trọng nhưng mình đâu biết cụ thể nó là gì và nó không nằm trong tầm kiểm soát rõ ràng của mình. Ngoài ra, mình cũng có thể biến thể đề mục tĩnh một tí: chú ý vào các chi tiết của đề mục khi vẽ, hoặc vẽ câu niệm ra chỗ chấm đỏ, từng chữ một. Vì biến thể không nhiều nên có thể lại rơi vào tình trạng thích nghi dẫn đến chai lỳ, chán nản.

Hết phần 7 (còn tiếp)

Ghi chú:
[1] Câu hỏi: Nếu như mình chú ý vào các tâm lăn xăn để làm nặng tải WM và đưa đến nhập định được không? Trả lời: Không thể vì đã gọi là lăn xăn thì tụi nó nhảy chỗ này, chỗ khác với cường độ mạnh yếu tán loạn hết thì lấy gì tập trung chú ý! Cho dù có nhập định được bằng một cái lăn xăn nào đó thì Định luật Tương Ưng sẽ đưa mình về một cảnh giới (i.e. Dục giới) tương thích với sự lăn xăn đó thôi.
[2] Xem trang 8 trong Fingelkurts and Fingelkurts (2014) - Attentional state_From automatic detection to willful focused concentration: "...individually, each neuronal assembly presents only a partial aspect of the whole object/scene/thought/concept, while the wholeness of 'perceived' or 'imagined' is brought into existence by joint (synchronized) operations of many functional and transient neuronal assemblies in the brain... synchronization of neuronal assemblies (located in different brain areas) that participate in the same functional act as a group – operational module (OM), e.g. executing a particular complex operation responsible for a subjective self-presentation of complex objects, scenes, concepts or thoughts. Any single OM thus signifies the binding of multiple sensory percepts or motor programs in a context-dependent way as a function of a saliency, priori knowledge and expectancies. It somehow 'freezes', and 'classifies' the ever changing and multiform stream of our cognition and conscious experiences.". Rabinovich et al (PLOS, 2007) - Neural dynami*** *** of attentional cross-modality control - có phát triển một mô hình tính toán khả năng kiểm soát (chất lượng của) sự chú ý tùy theo số lượng các đối tượng và cường độ kích thích của chúng.
[3] Xem trong Scientific Meditation and Nhập Định_Tâm Lượng Tử diễn tiến của một số buổi tập cụ thể.
[4] Sự chú ý có thể được do lường bằng một số mô hình toán. Ví dụ, trong Vaswani et al (2017) - Attention is all you need, các biến trong các mô hình này: số thông tin (keys), yêu cầu cụ thể của từng thông tin (queries), và thông số của chúng (values). Những dữ liệu đầu vào này phù hợp với yêu cầu về đề mục động mà nbt đề cập tới. Xem thêm Luong et al (2015) - Effective approaches to attention-based neural machine translation; Bahdanau et al (2016) - Neural machine translation by jointly learning to align and translate; và https://lilianweng.github.io/lil-log/2018/06/24/attention-attention.html.
[5] Theo anh Alpha, phương pháp tập theo mandala của Mật Tông cũng giúp nhập định thành công vì mỗi mandala có quá nhiều chi tiết để nhớ làm quá thải WM. Nhưng mandala lại không phải là đề mục trung tính mà dựa vào thần linh nên có thể dẫn đến một hệ quả nào đó. Hơn nữa, sau một thời gian tập thì vẫn sẽ bị lỳ vì đã quen với mandala đó. Bài toán thì có vô số, các hình số, chữ cũng nhiều và có thể từ nhiều ngôn ngữ khác nhau. Nên chuyện quen hay thích nghi với bài toán là không có.

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (8))

E. Kiểm soát tư tưởng liên tục

One's ethi*** *** = A*Ethi*** *** + (1 – A)*habits

Trong đó:
+ Ethi*** *** (chữ E hoa) là Giới Luật (GL, Sila) của tu sĩ như ăn ngay nói thật, có hiếu, sống hiền. Ngoài ra, còn có không sát sanh và không tham ái.
+ ethi*** *** (chữ thường) là việc giữ giới trong đời sống hàng ngày của mình.
+ habits là những thói quen xấu, bất thiện làm trở ngại đến con đường hướng thượng của mình.

KSTTLT chính là việc chống lại mình, chống lại những thói quen đã có từ tiền kiếp. Nên việc này rất rất là khó. Theo phương trình trên thì làm sao để thu hút sự chú ý vào các GL đây vì GL không giống như bài toán nhập định mà mình có thể thay đổi tùy bữa được. Nếu có một kích thích (stimulus) nào đó xảy ra thì phản ứng (response) tức thời sẽ là theo thói quen vì đó là bản năng. Tự động nó sẽ nhảy vọt lên WM và chiếm lĩnh sự chú ý. Khi có thời gian để lựa chọn phản ứng thì nên hướng sự chú ý vào GL để điều chỉnh hành vi. Nếu trong cuộc sống có quá nhiều thứ lộn xộn rồi thì WM đã chứa quá nhiều thói quen xấu thì lấy đâu chú ý đến GL. Chỉ còn cách là giảm dần những lộn xộn đó, chủ động sắp xếp lại cuộc sống, tao môi trường tốt, thông thoáng trên WM để sự chú ý có chỗ nhìn ngắm GL dễ hơn. Cách làm này là vừa ngăn chặn stimuli vừa chuẩn bị sẵn response bằng thiện chí. Xem Ngoại Kích: Cháo nóng húp quanh, https://www.hoasentrenda.com/smf/index.php?topic=20037.msg67430;topi*** ***een#msg67430.

Hết phần 8 (còn tiếp)

[Niết Bàn Tầm]

(Nội Công: Phương trình Nhập định (9))

IV. Lời kết

Với sự hỗ trợ về mặt chi tiết từ các bài thu hoạch trước, nbt rất vui khi có thể tổng hợp, hoàn thiện mối liên kết giữa đề mục, tâm lăn xăn, sự chú ý, và sự định tâm lại với nhau thành một phương trình nhập định. nbt gọi là Mathditation Equation of Samadhi (MES) hay Attention-Based Equation of Samadhi (AES). Phương trình MES được tóm lại như sau:

Focus = A*Dynamic_Subject + (1 – A)*Mind_Monkeys
      subject to Dynamic_Subject = {N, V, C, Q, U, t}

Trong đó, Dynamic_Subject cần bao gồm những yếu tố:[1]  
+ N: số lượng (và chiều dài) đơn vị thông tin (vd. 5, f, 23, m, 15).
+ V: giá trị hay ý nghĩa của từng đơn vị thông tin (vd. số năm, chữ f, số 23, chữ m, và số 15).
+ C: màu sắc hiển thị của thông tin (vd. màu xanh đậm, tím, đen, đỏ, và xanh lá cây).
+ Q: yêu cầu về cách xử lý thông tin (vd. cộng dồn theo dạng Fibonacci [2]).
+ U: khác lạ, tránh dùng lại nhiều lần một đề mục.
+ t: có hay không có yêu cầu về thời gian. Dùng khi cần thiết.

Phương trình này đơn giản, trung tính, và hiệu quả. Một khi mình hiểu và vận dụng nhuần nhuyễn nó thì khả năng nhập định thành công ở mỗi buổi tập rất cao. nbt hy vọng nó có thể giúp cho nhiều người yêu thích thiền định đạt được sự định tâm và hỷ lạc trong tập thiền.

Hết chuyện.
nbt

Ghi chú:
[1] Ngoài ra, các yếu tố khác như ý chí, niềm tin, sự đam mê, tuổi tác, sức khỏe, ..., và nghiệp lực đã được trình bày trong phần IV bài Nhập Định_Tâm Lượng Tử rồi. Nếu nhìn nhận một cách chính xác hơn thì các yếu tố này không thay đổi khi mình tập đề mục tĩnh hay động (i.e. vẫn ý chí, niềm tin, và đam mê đó). Cái thay đổi chính là cái đề mục và như thế mình có thể thấy được tính hiệu quả hay không của nó.
[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Fibonacci_number

[TrieuTuLong]

Ông Niết Bàn Tầm này chắc dân nghiên cứu "pha hộc", nên viết bài kiểu cao siêu quá... Cám ơn vì các bài viết hay ?

Đọc bài thấy hơi giống cách viết của bác Sơn. Mình thì thích kiểu Tibu hơn, vì ngôn ngữ nó gần gũi và đơn giản hơn ?

Mong sao càng có nhiều bài viết hay của nhiều bà con trên HoaSenTrenDa ?.

Mà viết một lần như vầy dễ bị bội thực, chỉ cần mỗi ngày 1-2 bài để có thời gian tiêu hoá nghiền ngẫm ?

Tác giả có lẽ viết cho người thân ở nhà, vì thấy xưng "Ba" ? mà không hiểu đứa con đọc có hiểu được không nữa ?

Cám ơn, cám ơn, cám ơn !!! ?

[TrieuTuLong]

Bổ sung thêm là có thể cho một mẫu cụ thể cách tập được không?!

Ví dụ: quán ra các con số dài bao nhiêu (đối với trình độ nào) là đủ, làm toán gì, làm kiểu gì để ngưng Tưởng, Hành, Thức...

Người yếu pin thì có cách nào để thể nhập, tùy căn cơ nữa?! ?

HoaSenTrenDa đã có bài "Tu Bằng Con Tim", thì cách tập của Niết Bàn Tâm có lẽ là "Tu Bằng Cái Đầu" ??

[Bồ Đề Tâm]

Cảm ơn huynh Niết Bàn Tầm!

Đọc xong bài chia sẻ của huynh thấy khá là hay!

Đệ thấy có 2 ý chính là: sự tự kiểm soát bên ngoài (ngoại kích) và sự tự kiểm soát bên trong (nội công).

Trình bày lại dưới cái nhìn và kinh nghiệm của bản thân thì đệ thấy:

1. Sự tự kiểm soát bên ngoài là chú trọng tới việc Giữ giới, Kỷ luật bản thân và Kiểm soát tư tưởng dựa theo 2 yếu tố này một cách liên tục. Phần này chính là việc Sống hiền mà Thầy vẫn hay nói.

2. Sự tự kiểm soát bên trong thì phức tạp hơn, với mục đích chính là nhập định sâu để đạt được trạng thái cuối cùng là Lạc và Nhất tâm.

Phần này đệ hiểu đơn giản theo cái nhìn của đệ thì thấy có 2 yếu tố chính là sự chú ý và gia tăng mức xử lý não bộ để đạt tới trạng thái quá tải

Cụ thể, ứng dụng với đề mục quán chấm đỏ của đệ:

- Chú ý: Làm cho đề mục càng xa, càng nhỏ, càng rõ, càng sáng thì sự chú ý càng mạnh.

- Gia tăng mức xử lý não bộ: Như với cách quán của đệ, thì đó sẽ là việc chủ động điều khiển vòng tròn đỏ nhỏ hơn bên trong vòng tròn lớn, cho nó di chuyển theo chiều kim đồng hồ (hoặc ngược lại). Việc điều khiển này sẽ được làm 1 cách chủ động, vừa sức, tăng dần mức kiểm soát. Điều đó sẽ tạo yếu tố tự tin, hứng khởi, không bị ngượng ép => Kích thích não bộ tập trung xử lý, không bị chán nản.
(Hay như với đề mục ngọn lửa thì có thể là giữ nguyên chân ngọn lửa, chủ động điều khiển đầu ngọn lửa lắc lư trái phải => Sống động, hấp dẫn... Đề mục này không phải của đệ nên đệ không dám bàn luận nhiều )

Còn các yếu tố khác huynh trình bày, theo đệ thấy đó là vấn đề công thức hóa (còn đệ lại thích sống động và cụ thể hóa). Các yếu tố đó sẽ bổ trợ cho các mục đích trên, khi nào đạt trình độ cao hơn, đệ sẽ tìm hiểu sau

[Niết Bàn Tầm]

Đọc bài thấy hơi giống cách viết của bác Sơn. Mình thì thích kiểu Tibu hơn, vì ngôn ngữ nó gần gũi và đơn giản hơn ?

nbt có từng nói với Thầy là: anh Sơn là Đông Tà Hoàng Dược Sư, Thầy Tibu là Bắc Cái Hồng Thất Công. Cả 2 đều tuyệt đỉnh võ công. Chỉ khác nhau cách truyền thụ và tiếp cận vấn đề. Chỉ cần mình gạt bỏ cách thức mà chỉ chú trọng nội dung bài học thì mình học được vô số thứ từ 2 ông này. Vậy thôi.

Mà viết một lần như vầy dễ bị bội thực, chỉ cần mỗi ngày 1-2 bài để có thời gian tiêu hoá nghiền ngẫm ?

Viết vậy thì nó đứt quảng. Còn chuyện người đọc thì từ từ mà đọc. Ai có biểu đọc cho xong rồi...thôi đâu nè! Tui viết bao giờ cũng là viết cho con tui. Viết vậy tui thấy nó gần gũi và là tâm sự của tui. Mà tụi nó đâu có đọc được  . Chỉ có điều viết xong bài này thì có cảm giác tròn trịa nhất, lưu xuất nhất mà mấy lần trước chưa có được nên hứng chí hỏi Thầy rồi đưa lên đây cho bà con đọc suy nghĩ chơi.

HoaSenTrenDa đã có bài "Tu Bằng Con Tim", thì cách tập của Niết Bàn Tâm có lẽ là "Tu Bằng Cái Đầu" ??

nbt đâu có nói là bỏ tim lấy đầu đâu nhỉ. Cứ mang trọn tất cả lửa ấm mình đang có, cái tình thương cho pháp và ông Thầy, cái đam mê với thiền định, cái ý chí vươn đến giải thoát vào chuyện tập. Càng mạnh mẽ chừng nào thì càng tốt chừng đó. Cái nbt đề cập là cái đề mục thôi với câu hỏi cốt lõi: nó là cái gì và làm sao để nó giúp mình nhập định?

+ Nếu như mình đã ra đề mục rồi, nhập định tốt rồi và có thể duy trì được sự nhập định thường xuyên thì ...đâu cần cái đọc cái bài nội công này (tất nhiên ngoại kích thì vẫn ráng mà duy trì).

VDP có nói: khi vào Sơ Thiền thì không còn cảm giác của Tỉ, Thiệt, Thân. Vậy khi mình nhập định thì mình có để ý thấy cái cảm giác đó nó còn mất thế nào? Cái gì làm cho mình thối định? Khi thối định rồi thì mình lại nhập định được không? Khó khăn ở chỗ nào? Cũng như vậy, cái lạc và nhất tâm nó đến đi ra sao? Có như vậy mình mới biết mà chỉnh sửa cả bên trong và bên ngoài để tốt hơn.

Bổ sung thêm là có thể cho một mẫu cụ thể cách tập được không?!

Ví dụ: quán ra các con số dài bao nhiêu (đối với trình độ nào) là đủ, làm toán gì, làm kiểu gì để ngưng Tưởng, Hành, Thức...

Người yếu pin thì có cách nào để thể nhập, tùy căn cơ nữa?! ?

TTL muốn thử thì cái ví dụ trong phần kết đã có rồi đó: 5, f, 23, m, 15. Các bước dưới đây chỉ là một cách thôi nhé.

+ Chuẩn bị: Thầy Tibu đã nói nhiều rồi, nbt ko nhắc lại.

+ Lấy cái ipad/iphone gì cũng được vẽ các thông số này theo cái màu gì đó cũng được không nhất thiết theo khuông mẫu như trên. Dành khoảng 30s-1' nhớ con số, chữ, cái font, cái màu, cái pattern của chúng mà mình đã nguệch ngoạc ra.

+ Nhắm mắt lại và bắt đầu tập (tất nhiên làm gì thì cũng phải ĐẰNG TRƯỚC MẶT)

    (i) bắt cái tâm vẽ số 5, chậm chậm, khi rõ rồi thì cho nó cái màu xanh và cố là nó sáng lên (quang tướng) (nbt chả thấy quanh tướng gì đâu nhé nhưng biết là nó có rõ và màu hay không)

     (ii) Khi nó đã rõ rồi (nếu ra được quang tướng thì quá tốt, nếu không thì cũng đừng có chờ), đẩy nó ra một bên và bắt đầu vẽ chữ f và tô màu cho nó.

     (iii) f tương đương với số 6 (vì a=1, b=2, c=3, d=4, e=5, f=6, v.v.) nên vẽ số 6 ra theo cái màu của f.

     (iv) Bây giờ, là 5 + f = 5 + 6 = 11. Vẽ từng số ra làm rõ, có màu và sáng như thế.

     (v) Nếu còn sức, thì tiếp vẽ 23, rồi cộng dồn với 11, hoặc 5 + 23, hoặc f + 23, v.v. Đến một lúc nào đó tự nhiên mình thấy, vẽ không ra được nữa, hoặc không nhớ màu gì nữa. Lúc này, mình sẽ thấy cái khoảng lặng trước mặt (có thể mình sụp vào đó như lần đầu nbt bị vậy). Bỏ hết số, hết màu, hết toán đi và để cái tâm nó nằm ở khoảng lặng đó. Ở càng lâu trong đó sẽ từ từ thấy lạc đến và sự định tâm càng ngày càng sâu. Còn cái gì xảy ra bên trong đó nữa thì ...tự chiêm nghiệm trước cái đã.

Lưu ý: Khi cái lặng nó đến rồi thì cũng đừng cố quá nhé vì nó có thể gây nhức đầu đó.

Còn chuyện yếu hay mạnh, chơi được hay không thì nbt không dám nói. nbt viết ra được vì mình làm được và nghĩ người khác có thể cũng làm được. Còn chuyện nó hiệu quả với ai, nghiệp lực thế nào thì...nbt chịu. Không đủ trình độ để lạm bàn. Ông Thầy có từng nói với nbt đại khái là 'Pháp là của chung' thì cứ đưa ra thôi. 

[Niết Bàn Tầm]

Đọc xong bài chia sẻ của huynh thấy khá là hay! Cheesy

Đệ thấy có 2 ý chính là: sự tự kiểm soát bên ngoài (ngoại kích) và sự tự kiểm soát bên trong (nội công).

Trình bày lại dưới cái nhìn và kinh nghiệm của bản thân thì đệ thấy:

1. Sự tự kiểm soát bên ngoài là chú trọng tới việc Giữ giới, Kỷ luật bản thân và Kiểm soát tư tưởng dựa theo 2 yếu tố này một cách liên tục. Phần này chính là việc Sống hiền mà Thầy vẫn hay nói.

2. Sự tự kiểm soát bên trong thì phức tạp hơn, với mục đích chính là nhập định sâu để đạt được trạng thái cuối cùng là Lạc và Nhất tâm.

Đúng. Nhưng mình cũng nên thực sự hiểu 'sống hiền' là sống làm sao. Tiêu chí nào thì được gọi là 'hiền'? Ông Thầy đã mất bao nhiêu ...kiếp, cố gắng bao nhiêu lâu, trầy trật bao nhiêu thứ thì ổng mới hiền như giờ được (nbt qua nhà Thầy chơi, đang ngồi làm việc tí, ổng bưng ly nước vào đưa cho mình...Đó, cái hiền đơn giản vậy đó, không nói chi xa.).
Cho nên, trong hoàn cảnh của mình thì làm cái gì trước để từ từ tiến đến cái 'hiền' đó. Không thể đổi cái cụp từ 'dữ' sang 'hiền' được, stress chết đi được mà kết quả thất bại biết trước. Ông Thầy đã nói nhiều lần, thay đổi một thói quen đã rất là khó rồi. Bây giở, muốn thay đổi cả con người thì sao!? Aizaaa... khó lắm lận.

Phần này đệ hiểu đơn giản theo cái nhìn của đệ thì thấy có 2 yếu tố chính là sự chú ý và gia tăng mức xử lý não bộ để đạt tới trạng thái quá tải

Cụ thể, ứng dụng với đề mục quán chấm đỏ của đệ:

- Chú ý: Làm cho đề mục càng xa, càng nhỏ, càng rõ, càng sáng thì sự chú ý càng mạnh.

Cái phần chú ý này không đúng. Có chú ý càng mạnh --> độ tập trung càng cao --> đề mục mới càng nhỏ, xa, sáng. Chứ không phải chiều ngược lại vì có khi BĐT quen rồi thì đề mục vào là rõ và sáng liền nhưng sự định tâm có thể không cao (?).

- Gia tăng mức xử lý não bộ: Như với cách quán của đệ, thì đó sẽ là việc chủ động điều khiển vòng tròn đỏ nhỏ hơn bên trong vòng tròn lớn, cho nó di chuyển theo chiều kim đồng hồ (hoặc ngược lại). Việc điều khiển này sẽ được làm 1 cách chủ động, vừa sức, tăng dần mức kiểm soát. Điều đó sẽ tạo yếu tố tự tin, hứng khởi, không bị ngượng ép => Kích thích não bộ tập trung xử lý, không bị chán nản.

Nên kiểm tra với ông Thầy xem có chế chiêu không nhé (vì như nbt đã nói nếu đề mục là do phước báu và nghiệp lực thì chịu). Nếu Thầy kêu chơi đi, thì cập nhật cái kinh nghiệm của BĐT lên cho bà con biết rút kinh nghiệm. Hihi.

Còn các yếu tố khác huynh trình bày, theo đệ thấy đó là vấn đề công thức hóa (còn đệ lại thích sống động và cụ thể hóa). Các yếu tố đó sẽ bổ trợ cho các mục đích trên, khi nào đạt trình độ cao hơn, đệ sẽ tìm hiểu sau Grin

nbt có dùng nhiều màu sắc sống động lắm mà nhỉ  ! Đùa thôi. Vừa uống cà phê vừa đọc lai rai...con bà hai cũng được mà.

[Bồ Đề Tâm]

Đúng. Nhưng mình cũng nên thực sự hiểu 'sống hiền' là sống làm sao. Tiêu chí nào thì được gọi là 'hiền'? Ông Thầy đã mất bao nhiêu ...kiếp, cố gắng bao nhiêu lâu, trầy trật bao nhiêu thứ thì ổng mới hiền như giờ được (nbt qua nhà Thầy chơi, đang ngồi làm việc tí, ổng bưng ly nước vào đưa cho mình...Đó, cái hiền đơn giản vậy đó, không nói chi xa.).
Cho nên, trong hoàn cảnh của mình thì làm cái gì trước để từ từ tiến đến cái 'hiền' đó. Không thể đổi cái cụp từ 'dữ' sang 'hiền' được, stress chết đi được mà kết quả thất bại biết trước. Ông Thầy đã nói nhiều lần, thay đổi một thói quen đã rất là khó rồi. Bây giở, muốn thay đổi cả con người thì sao!? Aizaaa... khó lắm lận.

Vâng. Phần Sống hiền này đệ đang còn phải rèn luyện thêm rất nhiều!

Cái phần chú ý này không đúng. Có chú ý càng mạnh --> độ tập trung càng cao --> đề mục mới càng nhỏ, xa, sáng. Chứ không phải chiều ngược lại vì có khi BĐT quen rồi thì đề mục vào là rõ và sáng liền nhưng sự định tâm có thể không cao (?).

Phần này khi tập thì đệ thấy nó đồng thời và cũng không để ý rõ việc trước sau lắm. Lúc này đệ đang hoàn thiện việc Giữ giới nên chưa khẳng định rõ ràng được

Nên kiểm tra với ông Thầy xem có chế chiêu không nhé (vì như nbt đã nói nếu đề mục là do phước báu và nghiệp lực thì chịu). Nếu Thầy kêu chơi đi, thì cập nhật cái kinh nghiệm của BĐT lên cho bà con biết rút kinh nghiệm. Hihi.

Vâng, cảm ơn huynh đã nhắc nhở! Đệ đã hỏi lại Thầy, Thầy có nói là nên tự thực hiện trước khi trình bày cho bà con.

Đệ mới làm nó dưới dạng mường tượng, thỉnh thoảng cao hơn là đề mục 2D, chưa vào được sâu hơn, và thấy nó có hiệu quả trong việc giúp mình nhanh tập trung hơn vào quán đề mục, loại bớt các tạp niệm. Độ chú tâm cao hơn, nhưng cũng nhanh hết pin hơn

nbt có dùng nhiều màu sắc sống động lắm mà nhỉ  ! Đùa thôi. Vừa uống cà phê vừa đọc lai rai...con bà hai cũng được mà.

Vâng! Cảm ơn những chia sẻ rất có ích của huynh! Đệ sẽ từ từ nghiền ngẫm thêm